Welke toekomst voor de eilandjes in de Leie: de resultaten van de raadpleging
Soms horen eilandjes gelegen langs grensrivieren fysiek bij het ene land maar juridisch bij het andere. Dat is ook het geval met de eilandjes in de Leie. In april organiseerde de Eurometropool Lille-Kortrijk-Tournai een burgerraadpleging om de inwoners te vragen hoe zij de toekomst van de eilandjes en oude meanders van de Leie zien. De resultaten van die raadpleging werden op 29 juni voorgesteld, voor de ondertekening van een Intentieverklaring tot samenwerking tussen lokale actoren en de beheerders van de waterwegen. Die verklaring heeft tot doel het beheer van deze bijzondere grensoverschrijdende gebieden te vergemakkelijken.
Het probleem bestaat al tientallen jaren: door de kanalisering van de Leie - waarbij de nieuwe bedding niet langer samenvalt met de administratieve grens die de oorspronkelijke kronkelende natuurlijke loop volgt - ontstonden verschillende eilandjes en dode rivierarmen. Die situatie doet al geruime tijd concrete vragen rijzen over het beheer, het onderhoud en de inrichting van deze grensoverschrijdende gebieden: wie mag wat doen, waar en op welke manier?
Op verzoek van de burgemeesters van Bousbecque en Wervik heeft de Eurometropool Lille-Kortrijk-Tournai een overleg gefaciliteerd en gecoördineerd tussen de partners, de beheerders van de waterwegen en verschillende lokale actoren, om de verantwoordelijkheden op het vlak van beheer en onderhoud van die eilandjes en oude meanders te verduidelijken. Het doel: een overeenkomst opstellen tussen alle partijen om het beheer en de inrichting van die bijzondere gebieden te vergemakkelijken en de burgers te vragen hoe zij de toekomst van de eilandjes en dode armen zien.
De burgers aan het woord
In april en mei 2026 werd een grootschalige raadpleging gehouden onder omwonenden, wandelaars en gebruikers om hun ideeën en opmerkingen over de toekomst van de eilandjes te verzamelen. De burgerraadpleging kende een groot succes: meer dan 200 voorstellen en ideeën werden ingediend door meer dan honderd deelnemers. Veel respondenten gaven de voorkeur aan een natuurgerichte opwaardering van deze gebieden. Daarnaast kwamen voor bepaalde eilandjes ook originele ideeën naar voren. De verzamelde ideeën en opmerkingen zullen als input dienen voor de verdere denkoefeningen van de bevoegde lokale actoren.
Nauwere grensoverschrijdende samenwerking
Op maandag 29 juni werden de resultaten van de raadpleging voorgesteld aan de stakeholders en lokale verkozenen. Aansluitend werd een intentieverklaring tot samenwerking ondertekend tussen de Métropole Européenne de Lille, de beheerders van de waterwegen van de drie deelregio’s waardoor de Leie stroomt (Voies Navigables de France, De Vlaamse Waterweg nv en het Waals Gewest), de Provincie West-Vlaanderen en de drie betrokken Belgische gemeenten aan de Leie (Comines-Warneton, Menen en Wervik).
De intentieverklaring vormt de basis van de Frans-Belgische grensoverschrijdende samenwerking tijdens de volledige uitvoering van alle projecten met betrekking tot de eilandjes en oude meanders van de Leie die door de betrokken partijen worden ontwikkeld. Ze voorziet in regelmatige overlegmomenten tussen de actoren, verduidelijkt wie bevoegd is voor welke ingrepen op de verschillende delen van de eilandjes en dode rivierarmen, en stimuleert samenwerking over de grens heen. Deze samenwerking sluit aan bij de dynamiek van het Réseau Seine-Nord Europe en de gezamenlijke ontwikkeling van het Blauwe Park van de Eurometropool.
De Eurometropool Lille-Kortrijk-Tournai en haar partners genieten de steun van het Europese programma b-solutions: in 2024 werden met de hulp van een deskundige mogelijke oplossingen in kaart gebracht en in 2025-2026 wordt de weerhouden oplossing geconcretiseerd en geïmplementeerd. Dit Eurometropool-project is één van de zeven geselecteerde pilootprojecten in Europa.
b-solutions is een programma dat door de Europese Commissie wordt gefinancierd om grensoverschrijdende structuren te helpen oplossingen te vinden voor grensgerelateerde administratieve of juridische belemmeringen. Het programma wordt beheerd door de Vereniging van Europese Grensregio’s (AEBR).
